เรื่อง อนุสรา ทองอุไร-ปรียานิจ กุลตั้งเจริญ

คุณสาวๆ เคยไม่หวีผมก่อนออกจากบ้านหรือไม่ ถ้าคำตอบของคุณคือ “ไม่” แสดงว่าคุณเห็นเส้นผมเป็นส่วนช่วยส่งเสริมบุคลิกภาพของคุณเป็นอย่างหนึ่ง จึงต้องดูแลเส้นผมให้อยู่ในสภาพที่ดีก่อนที่จะออกไปพบเจอผู้คน

คนให้ความสำคัญกับเส้นผมเป็นอย่างมาก สังเกตได้จากร้านทำผมที่ผุดขึ้นราวดอกเห็ด และผลิตภัณฑ์บำรุงเส้นผมต่างๆ ที่แข่งกันผลิตออกมาเพื่อเอาใจบรรดาคุณสาวๆ แต่มีอยู่หนึ่งปัญหาที่คุณผู้หญิงไม่ค่อยตระหนักถึง ขนาดที่อาจลืมไปเลยว่า เราก็ประสบปัญหานี้ได้เหมือนกัน นั่นคือ ปัญหาผมร่วงและผมบาง

คุณผู้หญิงสาวๆ ส่วนใหญ่มักจะคิดว่าปัญหาผมร่วง ผมบาง เป็นปัญหาสำหรับคุณผู้ชายเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้วคุณผู้หญิงอาจประสบปัญหาผมบาง และผมร่วงได้เช่นเดียวกัน ปัญหาดังกล่าวส่งผลทำให้ขาดความมั่นใจในตัวเอง เสียบุคลิกภาพ รวมถึงต้องวิ่งหาผลิตภัณฑ์ต่างๆ เพื่อมาบำรุงเส้นผมให้กลับคืนมาหนานุ่มดกดำ

ดร.จิโร คิชิโมโต นักวิจัยจากสถาบันวิจัยเรื่องเส้นผมของชิเซโด้ ประเทศญี่ปุ่น เดินทางมาบรรยายให้ความรู้เกี่ยวกับการดูแลเส้นผม และการป้องกันปัญหาผมร่วง ผมบาง เมื่อเร็วๆ นี้ โดยกล่าวไว้ว่า อาการผมบางของผู้หญิงนั้นจะไม่ส่งผลต่อแนวตีนผม หรือกรอบผมเหมือนของผู้ชาย แต่จะเป็นไปในลักษณะเส้นผมบางตัวลง และเรือนผมบางตัวลงตามลำดับ (ความดกหนา และปริมาณเส้นผมลดลง)

กระบวนการผมร่วงจะดำเนินไปตามวัย ยิ่งอายุเยอะขึ้นผมจะหลุดร่วงและบางลงๆ โดยทั่วไปผู้หญิงจะเริ่มผมร่วงตั้งแต่อายุ 30 ปี และจะเห็นได้ชัดในช่วงอายุ 40 ปี และหลังหมดประจำเดือน ผมจะค่อยๆ ร่วงลงไปจนปรากฏสภาพศีรษะล้านแบบผู้ชาย ซึ่งอาจจะมีสภาพกรอบตีนผมเว้าเข้ามาในเขตหนังศีรษะบ้าง

สาเหตุผมร่วงในหญิงสาว
เป็นที่เข้าใจกันดีว่าปัญหาผมร่วงในผู้ชายมีสาเหตุสำคัญมาจากสารแอนโดรเจน (Androgen) หรือฮอร์โมนเพศชายเมื่อผมหลุดร่วงไปแล้ว ในกรณีของผู้ชายจะไม่มีผมเส้นใหม่ขึ้นมาทดแทน ขณะที่ฝ่ายหญิงสาวนั้น มีปัจจัยต่างๆ มากมายเข้ามาเกี่ยวข้อง อันรวมถึงเรื่องของการเปลี่ยนแปลงทางสมดุลของฮอร์โมน เช่น ภายหลังตั้งครรภ์ ความผิดปกติในพฤติกรรมการบริโภคอาหาร และการควบคุมอาหาร พันธุกรรม และการทำผม ทว่าสาเหตุสำคัญหลักๆ ที่จะชี้ชัดลงไปได้ว่าเป็นตัวการทำให้ผู้หญิงผมร่วงนั้นยังมิอาจระบุได้อย่างชัดเจน

วิวัฒนาการของเส้นผม
โดยทั่วไปแล้วเส้นผมถูกสร้างขึ้นในส่วนที่อยู่ใต้ระดับผิวหนังศีรษะ นั่นคือ “รากผม” เวลาผมขึ้น ผมเส้นใหม่จะดันผมเส้นเก่าให้หลุดร่วงไป โดยวงจรของชีวิตเส้นผม เกี่ยวข้องกับลำดับดังต่อไปนี้ ระยะการงอก, ระยะการหดตัวยึด และระยะพักตัว คือระยะที่เส้นผมไม่เกิด เป็นการพักผิวหนัง ซึ่งระยะเวลาที่ผมงอกจะใช้เวลานาน 2-7 ปี เส้นผมจะเริ่มโตและยาว แต่หากคนที่ประสบปัญหาผมบาง ระยะการงอกจะสั้นและรวดเร็ว เส้นผมไม่สามารถเจริญเติบโตได้เต็มที่ เป็นสาเหตุให้เส้นผมขาดความหนาตัว หรือที่เรียกว่าเส้นผมบาง สามารถมองเห็นหนังศีรษะผ่านเรือนผมได้

จากการสำรวจคนที่มีผมธรรมดากับคนที่มีผมบาง โดยสำรวจในพื้นที่ 1 ตารางเซนติเมตร ปรากฏว่ามีจำนวนเส้นผมเท่ากัน เพียงแต่คนผมธรรมดามีผมเส้นใหญ่จึงดูมีผมหนา มองไม่เห็นหนังศีรษะ ทางคณะวิจัยของ ดร.คิชิโมโต จึงศึกษาและค้นพบสารอาดีโนซีน (Adenosine) ซึ่งเป็นสารที่มีอยู่ในร่างกายของคนเราตามธรรมชาติ ที่สามารถทำงานโดยตรงกับรากผมในการกระตุ้นการงอก และเติบโตของเส้นผม กล่าวคือทำให้ระยะการงอกยาวนานขึ้น และมีระยะพักตัวสั้นลง มีผลให้เส้นผมกลับมาหนา สุขภาพดี และมีน้ำหนัก

สารอาดีโนซีน ปัจจุบันนำไปผสมกับโลชั่น สามารถใช้ได้ผลกับคนที่ประสบปัญหาผมร่วง หรือผมบาง ทั้งผู้หญิงและผู้ชาย ซึ่งจะทำให้ความหนาตัวของเส้นผมเพิ่มขึ้น

ความเข้าใจผิดกับสาเหตุผมร่วง
คนส่วนใหญ่จะเข้าใจว่าการใช้สารเคมีกับเส้นผมเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ผมร่วง เช่น การทำสีผม การดัดผม แต่ในความเป็นจริงสารเคมีเหล่านี้จะไปทำลายเส้นผม ซึ่งจะทำให้ผมเสียไม่ใช่ผมร่วง ส่วนการใช้ยาสระผมแล้วผมร่วงนั้นน่าจะเกิดจากการล้างยาสระผมออกไม่หมด ทำให้เกิดการระคายเคืองที่หนังศีรษะ ดังนั้นต้องล้างยาสระผมและครีมนวดผมออกให้หมดเพื่อไม่ให้เกิดการตกค้าง

อีกทั้งหลายคนโยนความผิดให้กับกรรมพันธุ์ คือถ้าครอบครัว หรือญาติพี่น้องมีผมบาง ลูกก็จะมีผมบางตามไปด้วย แต่หากลองสังเกตดูดีๆ จะเห็นว่าหลายคนมีพ่อแม่ผมบาง แต่ตัวเองกลับมีผมดกดำเงางาม ซึ่งกรรมพันธุ์นี้ยังไม่ใช่สาเหตุอย่าง 100% ต้องขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายๆ อย่างประกอบด้วย เช่น สิ่งแวดล้อมรอบตัว การรับประทานอาหาร โรคภัยไข้เจ็บ เป็นต้น

หากเราเข้าใจถึงสาเหตุที่แท้จริงแล้วเราก็จะสามารถหาวิธีแก้ไข หรือป้องกันได้อย่างถูกวิธี

การดูแลรักษาและป้องกันผมร่วง
คนไทยส่วนใหญ่ยังสับสนอยู่ว่า hair tonic คือผลิตภัณฑ์ป้องกันผมร่วง และยังไม่เข้าใจคำว่า hair growth เนื่องจากยังไม่มีผลิตภัณฑ์ประเภทนี้มากนัก จึงใช้กันอย่างผิดๆ มาตลอด hair tonic เป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำให้หนังศีรษะชุ่มชื้น แต่ hair growth เป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำให้ผมหนาขึ้น หากจะเลือกใช้ผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับเส้นผมก็ควรจะใช้ให้ถูกประเภท และใช้ให้เหมาะสมกับสภาพของเส้นผมของแต่ละบุคคล อีกทั้งยังควรจะดูส่วนผสมของผลิตภัณฑ์ดังกล่าวก่อนว่า มีส่วนผสมของสารอาดีโนซีนเป็นส่วนประกอบหรือไม่ เพื่อช่วยให้เส้นผมแข็งแรง หนาขึ้น

นอกจากนี้ ยังมีวิธีง่ายๆ ในการป้องกันผมร่วง และสามารถปฏิบัติได้ในชีวิตประจำวัน คือ หากสระผมอย่าใช้เล็บเกาศีรษะแรงๆ และอย่าสระผมบ่อยเกินความจำเป็น เพราะจะทำให้หนังศีรษะเป็นแผล และทำให้ผมหลุดร่วง การรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายก็เป็นอีกวิธีหนึ่งที่จะช่วยบำรุงรักษาเส้นผม เนื่องจากหากร่างกายมีสุขภาพดี เส้นผมก็จะมีสุขภาพดีตามไปด้วย

ดังนั้นการดูและเส้นผมให้ดกดำเงางามดุจแพรไหมอยู่เสมอจึงไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป